मित्रांनो, नुकताच 'टाइम्स ऑफ इंडिया'चा एक रिपोर्ट वाचला आणि अंगावर काटा आला. भारतात जेवढे तरुण आज बेरोजगार आहेत, त्यापैकी ६७% तरुण हे पदवीधर (Graduates) आहेत! विचार करा, हातात पदव्यांचे भेंडोळे आहे, पण खिशात दमडी नाही.
हे असं का झालं?
कारण आपण विसरलो की, एकदा भारत जगाच्या GDP मध्ये एकटा ३०% वाटा उचलत होता. हे कसं शक्य होतं? कारण तेव्हा भारत 'डिग्री'वर नाही, तर 'कौशल्यांवर' (Skill-based Economy) चालत होता. प्रत्येक घरात एक कारागीर होता, प्रत्येक हाताला एक कसब होतं. आज आपण फक्त कागदी पदव्या गोळा करण्याच्या शर्यतीत उतरलो आहोत आणि मूळ 'हुन्नर' हरवून बसलो आहोत.
नुकतीच मी दोन उत्तम उदाहरणे पाहिली, जी डोळे उघडणारी आहेत:
१) जंगलातील मधाचा व्यवसाय: महाराष्ट्रातील एका आदिवासी भावाचा व्हिडिओ पाहिला. कोणतीही मोठी पदवी नसताना, फक्त जंगलातलं शुद्ध मध गोळा करण्याचं आणि ते विकण्याचं तंत्र त्याने अवगत केलं. आज तो माणूस महिन्यातला १.५ ते २ लाख रुपये कमवतोय!
२) जुनी स्प्लेंडर झाली हायब्रीड: एका ITI केलेल्या तरुणाने आपल्या साध्या 'स्प्लेंडर' बाईकला बॅटरी आणि मोटर लावून चक्क 'हायब्रीड' बनवलं! हे कशाचं लक्षण आहे? हे आहे 'इनोव्हेशन' आणि 'प्रॅक्टिकल स्किल'.
आता खरी भीती कशाची आहे?
आजच्या काळात AI (Artificial Intelligence) वेगाने येत आहे. जे काम फक्त 'माहिती'वर आधारित आहे, ते AI सहज हिरावून घेईल. अशा वेळी फक्त पदवी घेऊन बसणाऱ्यांची परिस्थिती अजून बिकट होईल. ज्याच्या हाताला काम माहित आहे, जो डोकं चालवून काहीतरी नवीन निर्माण करू शकतो, तोच या काळात टिकेल.
मुद्दा काय?
फक्त "नोकरीच पाहिजे" या मानसिकतेतून बाहेर पडण्याची वेळ आली आहे. पदवी हे केवळ एक प्रवेशद्वार आहे, पण तुमचं भविष्य हे तुमच्या 'कौशल्यात' दडलं आहे. मग ते शेती असो, मधाचा व्यवसाय असो किंवा गॅरेजमध्ये केलेला एखादा प्रयोग.
आपल्याला पुन्हा त्या जुन्या स्किल-बेस्ड भारताकडे वळावं लागेल. स्वतःला अपडेट करा, नवीन काहीतरी शिका आणि फक्त नोकरी मागणारे नाही, तर काम निर्माण करणारे बना!
तुम्हाला काय वाटतं? पदवी महत्त्वाची की कौशल्य? कमेंट्समध्ये नक्की सांगा! 👇
First published on Facebook.